Hoe werkt zo'n rolex nou eigenlijk? (Rolex 1570 - foto reportage)

beste forumleden,

het leek me eens leuk om wat verder in te gaan op hoe een uurwerk nou precies werkt.

Het Rolex caliber 1570 is wat mij betreft een schitterend uurwerk, gemaakt om tientallen jaren betrouwbaar mee te gaan en met vele mooie details. Vandaar dat het me leuk leek aan de hand hiervan eens flink te diepte in te duiken en een betere blik te werken io hoe zo’n uurwerk nou precies in elkaar zit en hoe het werkt.

Het uurwerk - Rolex 1570
In 1957 werd de 15XX generatie gelanceerd dor Rolex. Het was de eerste generatie uurwerken die door Rolex zelf inhouse was ontwikkeld, daarvoor werd gebruikt gemaakt van de uurwerken van Aegler. Daarna volgenden diverse varianten, waaronder de 1560, welke later werd opgevolgd door de 1570. De 1570 wordt nog steeds gezien als een van de bekendere en betere rolex uurwerken, en zette de toon voor vele succesvolle uurwerken welke daarna volgden.

Het uurwerk is gebouwd met degelijkheid en nauwkeurigheid als doel, maar op afwerking is zeker niet bespaard. Rolex koos de simpelste oplossing mogelijk maar paste ook een aantal typisch eigen technieken toe, welke allemaal bijdragen aan een schitterend totaal.

Ik ga met jullie door het uurwerk heen lopen, aan de hand van foto’s genomen tijdens de montage van het uurwerk. Hierdoor kan ik een mooie blik werpen met jullie op plekken die je anders nooit zou zien als je geen horlogemaker bent. Veel foto’s zijn door de microscoop genomen, vandaag de ronde zwarte hoeken op sommige foto’s. Overigens is het meer bedoeld als een educatieve tekst als een handleiding, want ik sla alle essentiële informatie zoals smering & montage-tips grotendeels over in dit verslag.

Voorafgaand aan deze foto serie is het uurwerk uit elkaar gehaald en zijn alle onderdelen schoongemaakt en gecontroleerd op slijtage. Wanneer de onderdelen uit de schoonmaaimachine komen zijn deze brandschoon, en worden deze gerangschikt op basis van functie en plaats in het uurwerk.

Een belangrijke aandachtspunt ie het dragen van vingercondooms. de onderdelen zijn brandschoon dankzij de watervrije schoonmaakvloeistoffen en deze mag je daarna nooit aanraken met je vingers. In een vingerafdruk zitten zuren en zouten die in het metaal zullen etsen en moest kunnen veroorzaken.

Als eerste beginnen we met de montage van de veerton. De veerton bestaat uit een holle ton met tanden aan de buitenzijde, waarmee het uurwerk wordt aangedragen. Binnenin de ton zit een stalen as, met een haakje waaraan de veer haakt, en een deksel om het geheel af te sluiten.

De veer zelf bestaat uit een lange strip metaal, gemaakt van een speciale legering van diverse metalen. De linkerkant van de veer haaks aan de as van de veerton. De rechterkant is is tegengesteld richting gedraaid om de veer meer kracht te geven. Daarnaast zijn er twee “sprietjes” zichtbaar aan het uiteinde van de veer. Dit is de zogeheten slipveer, welke alleen wordt gebruikt bij automatische horloges. Deze slipveer drukt zichzelf vast tegen de wand van de veerton, waardoor het uurwerk wordt aangedreven. Wanneer de kracht teveel wordt door het bewegen van de rotor, kan de veer echter slippen en zo de overtollige energie kwijtraken.

Het monteren van de veer gebeurd altijd met een verenwinder, om vervormen van de veer te voorkomen. Het haakje van de veer word aan de winder bevestigd, en wordt daarna in het gereedschap getrokken.

Voordat de veer in de veerton wordt gedrukt, wordt speciaal slipvet op de wand aangebracht. Hierdoor slipt de veer door wanneer er teveel kracht op komt te staan.

Daarna wordt de veer in de veerton gedrukt, vanuit de verenwinder.

Hierna wordt de as in het midden van de veer geplaatst.

Hierna wordt de veerton dicht gedrukt, ik gebruik hiervoor een speciaal plastic tooltje, maar in principe kan je het ook met een pincet doen.

De veerton als geheel, klaar om in het uurwerk geplaatst te worden.

De volgende stap is het monteren van de lagerstenen van de balans. De balans met kloof is reeds gemonteerd op de platine, en is zo door de schoonmaakmachine heen gegaan. De lagerstenen zijn ook los door de schoonmaaimachine gegaan.

De lagerstenen, de bovenste zijn de lagerstenen gezet in een metalen huisje, de onderste zijn de dekstenen. Deze worden gemonteerd met een druppeltje olie ertussen, en worden geplaatst onder het veertje wat de balans beschermt tegen schokken.

Een cirkeltje olie aangebracht op de dekstenen

De olie zichtbaar tussen de deksteen en lagersteen.

Het KIF-veertje wordt opengemaakt om het geheel te plaatsen. Het puntje in het midden is de as van de balans, ongeveer zo dik als een haar.

Hierna wordt de balans met een pufje lucht aan het slingeren gebracht, om te controleren of deze naar behoren werkt, Als deze lange tijd blijft slingeren is het geheel schoon en verliest hij geen energie aan vervuiling of andere problemen. Daarnaast kan op deze manier eenvoudig van alle kanten gezien worden of de spiraalveer mooi evenwijdig en vlak “ademt” (in en uitzet).

De spiraal heeft een zogenaamde “overcoil” (ook wel Breguet spiraal genoemd). Dit wil zeggen dat de winding waarmee de spiraalveer vastzit aan de balanskloof, omhoog is getrokken en over de andere windingen heen loopt. Hierdoor kan de balans mooi in alle richtingen in en uitzetten tijdens het slingeren, in plaatst van naar een kant toe (wat bij een vlakke spiraal wel het geval is).

wat daarnaast mooi zichtbaar is is dat het een zogenaamde “free sprung” balans is, welke in alle vrijwel alle rolexen wordt gebruikt. Bij een normaal horloge wordt de spiraalveer korter of langer gemaakt met een “kompas” om het horloge sneller of langzamer te laten lopen. Bij een ‘free sprung’ balans gebeurt het afregelen door massa naar binnen is naar buiten te verplaatsen en is er geen kompas aanwezig. Op onderstaande foto is zo’s stervorming afregelschroef te zien, bij de nieuwe Rolexen heten deze schroeven “microstella” en worden met een specials sneuteln afgesteld.

De spiraal wordt daarna verwijderd en op een special pennetje geplaatst ter bescherming. Hier is de opbouw van de balans goed te zien. Bovenop de balanskloof, die alles op z’n plek houd. Daaraan vast zit de spiraalveer, die ook aan de balans vastzit. Het balanswiel is als het ware de slinger van het horloge, en de spiraal en balansveer samen vormen het hart van het horloge, en bepalen voor een groot deel hoe nauwkeurig het horloge loopt.

Hierna beginnen we met het opbouwen van het uurwerk. Het goudkleurige stripje is het hacking veertje, deze verschuift wanneer je de kroon uittrekt, en drukt dan tegen de rand van de balans aan, waardoor deze stopt met tikken en de secondewijzer stil komt te staan.

De veerton wordt terug geplaatst in het uurwerk.

Daaraan worden nog een tweetal deksteentjes terug geplaatst, om precies te zien de dekstenen van het ankerrad.

En na het plaatsen wordt er een beetje olie aangebracht tussen de deksteen en de lagersteen, net als de balans. De deksteen zorgt ervoor dat de speling en wrijving op het ankerrad geminimaliseerd word, waardoor de nauwkeurigheid toeneemt.

Ook de overige lagerstenen hebben een bijzonder vorm, die afwijkt van de meeste andere uurwerken. De stenen zijn bol, waardoor het contactoppervlak met de asjes van de tandwielen geminimaliseerd word, en wrijving afneemt.

Hierna worden de tandwielen geplaatst, vanaf de veerton gezien: centrumrad, derderad, vierderad en ankerrad. Deze tandwielen zorgen dat de kracht van de veerton wordt afgezwakt.

Ook de radarkloof, waarmee de tandwielen vast worden gezet, heeft bolle lagerstenen.

De radarkloof worden over de tandwielen heen geplaatst, de tappen van de assen worden uitgelijnd en het geheel wordt vastgeschroefd.

Daarna wordt ook de kloof over de veerton gemonteerd.

Hierna volgen de onderdelen die erdoor zorgen dat de veer opgewonden kan worden. Allereerst de pal, die ervoor zorgt dat de spanning die op de veer wordt gezet alleen via de tandwieltrein weg kan, en niet meteen weer terugdraait via de kroon.

Daarna volgt het palrad, het tandwiel wat bovenop de as die binnenin de veerton zit wordt gemonteerd. Het palletje wat het palrad tegenhoud na het opwinden is bovenaan te zien.

Hierna volgt het kroonrad, het tandwiel waarmee het palrad opgedraaid kan worden vanaf de opwindstift.

Beide tandwielen zijn hier bovenaan zichtbaar.

Hierna volgt het anker, een essentieel onderdeel. Dit anker zorgt ervoor dat de kracht van de veer tandje voor tandje wordt losgelaten op de balans. De twee roze steentjes zijn nauwkeurig geslepen synthetische robijntjes. Aan de rechterzijde si het vorkje zichtbaar waar de balans doorheen slingert. In werkelijkheid is dit onderdeel enkele millimeters groot. Kijk daarnaast vooraal hoe alle randjes schitteren gepolijst zijn, dit zie je normaal alleen bij horloges in veel hogere prijsklasses.

Het anker wordt terug gemonteerd in het uurwerk en vastgezet met de ankerkloof.

op deze foto si zichtbaar hie de tanden van het ankerrad schuin zijn geslepen, hierdoor verminderd het contactoppervlak met de ankerpalleten (de robijntjes) en wordt wrijving verminderd.

Hierna volgt de balans, het laatste onderdeel waardoor het horloge weer kan beginnen met lopen.

Onderop de balans zit een klein robijntje, wat door het vorkje van het ankert heen slingert. Hierdoor ontvangst het steeds een impuls en blijft de balans slingeren en slingert hij daarnaast het anker heen en weer zodat er steeds een tandje wordt doorgelaten.

Na het monteren van de balans begint het uurwerk weer te lopen.

De secondewijzer wordt indirect aangedreven. Het grote tandwiel aan de linkerzijde is bevestigd op de verlengde tap van het derderad. Deze drijf een klein aan wat door het centrumrad heen loopt. Het veertje is een frictieveertje, wat de secondewijzer as op zijn plek houd en zorg dat deze niet begint te “stotteren” tijdens het lopen, door hem op spanning te houden.

Vervolgens wordt het uurwerk omgedraaid, en worden de onderdelen onder de wijzerplaat bevestigd.

De eerste onderdeel is de tirette. Dit onderdeel zorgt ervoor dat de stift & kroon hier uit het horloge getrokken kunnen worden. Daarnaast wordt door dit onderdeel geschakeld tussen de diverse functies zoals opwinden en tijd verzetten.

Hierna volgen de stift met het opwindrad en koppelrad. Ook worden de bascule en het basculeveertje geplaatst. Wanneer de tirette uitgetrokken wordt, wordt het koppelrad bewogen om de tijd te verzetten. Daarnaast zorgt de combinatie van koppelrad en opwindrad ervoor dat het uurwerk maar een richting uit opgewonden kan worden, en in de andere richting vrij ratelt.

In deze positie wordt het uurwerk opgedraaid.

In deze positie wordt de tijd verzet.

Hierna wordt de tiretteveer geplaatst, die het geheel afdekt en daarnaast zorgt door een stevige klik bij het uittrekken van de kroon. Hieronder nogmaals de opwindstand.

En de stand voor het verzetten van de wijzers.

Hierna wordt de minuutpijp geplaatst. Hierop wordt later de minutenwijzer geplaatst. De minuutpijp wordt geplaatst op de as van het centrumrad, welke door het uurwerk heen steekt.

Daarna worden het wisselrad en een kleine tandwiel geplaatst. het wisselrad, zorgt ervoor dat wanneer de minuutpijp 12 rondjes draait, het uienrad (waarop de uienwijzer bevestigd word) slechts eenmaal ronddraait.

Hier is het urenrad over de minuutpijp en het wisselrad heen geplaatst, hierop komt later de urenwijzer.

Hierna volgen de onderdeel die die de datumschijf bedienen. Bij Rolex is dit een zeer simpel maar doeltreffend systeem. De gebruikte techniek is gelijk gebleven in de moderne uurwerken. Het kleine rode robijntje wordt op het stalen armpje geplaatst. Hierop druk een krachtige veer. Het robijntje loopt over het ‘slakkenhuisvormige’ gedeelte van het tandwiel heen. De kracht wordt langzaam opgebouwd, en op het hoogte punt klapt hij ineens terug naar het laagste punt. Terwijl dit gebeurde wordt de datum verzet, nog sneller dan dat je met je ogen kunt knipperen. Simpel, doeltreffend en robuust.

Het stalen armpjes wordt geplaatst, het robijntje zit een de onderkant.

Vervolgens wordt het datumwiel geplaatst, over het armpje heen, en vastgezet met een klein schroefje. De drie streepjes op de schroefkop geven aan dat de schroef een linkse schroef is, oftewel andersom draaiend.

Op dit filmpje is het wisselen van de datum te zien, zet vooral je geluid aan, dan hoor je het heerlijke geluid van een perfecte Rolex datumwissel.

Het laatste gedeelte van het horloge is de automatisch opwinding. De twee onderdelen waar de magie plaatsvind zijn de wisselraderen. Deze wisselraderen bestaan uit een kern met tanden en een buitengedeelte met twee palletjes, die inhaken op de tanden. De roze kleur is een teflon coating tegen slijtage, deze twee raderen zijn de beroemde roze tandwielen van Rolex.

Een wisselrad, in onderdelen.

Deze brug is de automaatbrug, waarop alle onderdelen worden gemonteerd.

Het eerste onderdeel wat wordt gemonteerd is de rotor. De sleuven in de zorgen voor flexibiliteit tussen het draaipunt en het zware rotorgewicht (aan de buitenkant van de rotor). Door deze flexibiliteit kan het gewicht tegen het uurwerk of het achterdeksel aan kan slingeren bij een extreem zware klap. Hierdoor wordt de stalen rotor-as en de robijn waarin deze draait beschermd en breekt/verbrijzeld deze niet.

De rotor wordt vastgezet met een stalen clip, en op de as komt daarna een tandwieltje waarmee de wisselraderen aangedreven worden.

Eerst wordt de clip op de as geklikt.

Daarna wordt het tandwiel eroverheen geplaatst.

Hierna volgen de wisselraderen. Een van de wisselraderen wordt aangedreven door het tandwiel op de rotor as. Hierdoor draaien beide wisselraderen altijd in tegengestelde richting. Daardoor is er altijd een van de twee die de draaibeweging van de rotor doorzet naar de veer.

Daarna volgt een tandwiel, wat door de wisselraderen wordt aangedreven. Dit rad drijft op zijn beurt het palrad aan, zodat de veer wordt opgewonden.

Hierna volgt een afdekplaatje, wat de wisselraderen en de rotoras vastzet. Dit plaatje wordt vastgezet met twee schroeven. Hierna is de automaatbrug een geheel geworden en kan deze op het uurwerk geplaatst worden.

De automaatbrug wordt omgekeerd en op het uurwerk geplaatst. De automaatbrug wordt vastgezet met drie blauw gekleurde schroeven. Zo is duidelijk welke schroeven bij de automaat horen en welke bij het basis uurwerk.

Wat is het toch een plaatje he… (de rotorbrug moet er weer als als het uurwerk in de kast geplaatst wordt, maar heb hem er voor een mooie eindfoto even op gezet).

Het uurwerk, klaar om de wijzerplaat en wijzers terug te plaatsen en terug in de horlogekast te gaan.

Ik hoop dat jullie het leuk vonden om dit te lezen. Ik heb in ieder geval mijn best gedaan de technieken en werking van het uurwerk zo duidelijk mogelijk uit te leggen. Mochten jullie nog vragen hebben, stel ze gerust, dan probeer ik ze te beantwoorden.

Met vriendelijke groet,
Koen

296 likes

Hoeveel schroeven had je over? :wink:

Super mooie foto’s en verhaal! Nog maar een paar keer rustig lezen :+1:.

9 likes

Erg interessant! Dank voor je tijd om het uitgebreid neer te penselen. :ok_hand:

De liefde voor het ambacht spat er ook wel van af!

3 likes

wat onwijs gaaf!
heel veel dank voor het artikel, wat cool dat je de moeite hebt genomen om dit zo in detail te fotograferen en opschrijven.
heel veel geleerd weer!

2 likes

Verhelderend, vooral voor al diegenen die zich altijd hardop afvragen waarom servicebeurtje een kostbaar dingetje kan zijn… :sunglasses:

Dank je wel @Koen! :ok_hand:

3 likes

Wow ,vakwerk :ok_hand:

1 like

Fantastisch verslag!

1 like

Wat een vakwerk! Erg interessant om te lezen en te zien (al kan ik het niet navertellen). Prachtige foto’s ook!

1 like

Hoe werkt zo’n rolex nou eigenlijk?

Goed.

Nee grapje hoor, lekker leesvoer dit!

1 like

Wauw, dit was leuk en interessant om te lezen! Het zal vast een hoop tijd hebben gekost, bedankt! :+1:

1 like

meticulously, wat een vakman :ok_hand:t2:

1 like

Top verhaal!
Mooie foto’s en reportage :+1:t2:
Kan helaas maar 1 like geven :wink:

1 like

Ik sluit me aan bij @droomt_van_eichi2: hier zit een hoop werk en tijd in, maar het is de moeite waard. Een duidelijk en instructief verhaal en geweldige foto’s. Ook ik heb er weer veel van geleerd (maar ook dat ik me zelf niet aan dit soort operaties ga wagen :wink:)

4 likes

:raised_hands:

1 like

Fantastisch man! Wat een werk :slight_smile:

1 like

Het blijft erg knap, Vakwerk👍

1 like

Zo.
Wat een werk om dit voor ons te doen, bedankt :+1:t4:
Duidelijk verhaal, duidelijke foto’s, en nogmaals top om dit zo op deze manier uit te leggen.

1 like

Mooi verslag weer en wederom waardering voor je vakmanschap.
Nu snap ik ook waarom Rolex geen zichtbodem heeft :slight_smile:

1 like

Erg leerzaam en heel fijn dat je dit met ons deelt.

1 like

Wat een fraai gedetailleerd verslag.
Bedankt, Koen :+1:

1 like