Vandaag kwam mijn laatste aanwinst binnen, ik heb hem al eerder aangekondigd.
Een [b]“Helvetia”[/b], gevonden op de “baai”. In de UK.
Op de foto hieronder staat een “Helvetia”, in een baai in de UK.
Die is het dus niet.
Dit hier is de “Helvetia” ,afkomstig uit Horten (Noorwegen),
die strandde in het najaar van 1887 in de baai van Rhossili, bij het kanaal van Bristol.
Vintage, dat wel, maar niet erg waterdicht, zoals valt te constateren.
Deze is het wel, maar daarover later:
“Helvetia” blijkt over de hele wereld te koop te zijn geweest.
Als we tenminste de oude advertenties moeten geloven:
……en zeker ook in de UK:
“Helvetia” is de naam die kan worden gebruikt voor wat wij tegenwoordig “Zwitserland”
noemen, (officieel: Duits: Schweizerische Eidgenossenschaft; Latijns: Confoederatio
Helvetica; Frans: Confédération suisse; Italiaans: Confederazione svizzera;
Raetoromaans: Confederaziun helvetica, of kortweg: Svizra).
Op zwitserse auto’s staat de afkorting: “CH”, we weten nu waar dat vandaan komt.
Maar “Helvetia” blijkt ook een zwitsers motorfietsenmerk te zijn geweest en een Frans
Automerk. Het is een plaatsje ergens in Arizona, maar ook een spinnengeslacht en een
vrouwspersoon -veelal afgebeeld met een schild en een lans- als personificatie van het
land Zwitserland. Hieronder die vrouwspersoon op een munt uit ongeveer dezelfde
periode als dat ongelukkige schip hierboven.
Verder vond ik nog hotels met die naam, een verzekeringsmaatschappij en een
horlogehersteller in Canada.
Ook ontdekte ik nog dat de Helvetii een Keltische stam was, die woonde in
het gebied van het huidige Zwitserland.
Ze zijn vooral bekend dankzij de uitvoerige beschrijving die Caesar in zijn
De Bello Gallico van hen maakte. En dan vooral dankzij de veldslag die hij tegen hen
uitvocht, met als sluitstuk de slag bij Bibracte.
Tenslotte hebben we dan uiteraard nog de geschiedschrijving van Goscinny
en Uderzo uit 1970 (Astérix chez les Helvètes):
waarin ondermeer verhaald wordt van de bloeiende zandloperindustrie die toen in
Helvetia bestond.
Zulke zaken ontdek je wanneer je op zoek gaat naar informatie.
In dit geval dus naar informatie over “Helvetia’”.
Blijkt zo’n horlogehobby ook nog goed te zijn voor je algemene ontwikkeling.
Maar nu het horlogemerk.
Nou, dat viel niet eens mee.
Ik kwam mooie verhalen tegen als zouden de heren Brandt, grondleggers
van Omega, ook achter het merk “Helvetia” zitten: de Brandts zouden op een gehuurd
zoldertje Omega’s en Helvetia’s en Jura’s en nog zo wat meer hebben zitten bouwen.
Helvetia zou zelfs eigendom of onderdeel zijn geweest van Omega.
Maar eenduidig was die informatie ook weer niet echt.
Dus maar eens gezocht op dit forum.
En daar kwam ik een paar posts tegen van Henrik en van Freddy. Uit 2005 en 2007.
(Terzijde: als je in oude posts gaat wroeten valt direkt op hoeveel fotoos er uit de oude
posts zijn verdwenen. Jammer eigenlijk wel.)
Henrik vertelt daar:
“Ik heb zitten zoeken en lezen in Pritchard en begreep er geen snars
van. Het leek dat Helvetia van Omega en the General Watch Company tegelijk was.
Maar dat kan niet. Uiteindelijk heb ik het gevonden: Helvetia was nooit van Omega.
Omega en Helvetia waren beide merken van Louis Brandt & Fils. Brandt had een tweede
bedrijf, genaamd La Generale. In 1895 hebben ze enkele van hun namen naar
La Generale overgebracht, waaronder… Helvetia. Daar scheidden de wegen van
Omega en Helvetia zich dus al. Maar als verkooppraatje is het natuurlijk leuk dat
Helvetia van Omega was (wat dus niet waar is).
In 1906 hebben de Brandt’s zich uit La Generale teruggetrokken en La Generale
werd… the General Watch Company waar ook merken als Oris, Longines, Rado,
Edox en Eterna bij hoorden. Dat de meeste van deze merken nu bij de
Swatchgroup horen en er dus toch weer een verband is met Omega is niets anders
dan grappig.”
En verder:
“…… Helvetia heeft inderdaad eigen uurwerken gemaakt…… kun je hun merk zien,
een H in een 8-hoek. .”
Hier dat beeldmerk:
Freddy schreef over “Helvetia”:
“Helvetia was in die tijd een manufactuur, dus maakte zelf hun calibers, maar
begin jaren ’ 50 zijn ze calibers beginnen te gebruiken van de Ebauche groep,
met calibers van AS en ETA. Deze uurwerken zijn hier in de benelux
weinig verkocht geweest en komen dan ook zeldzaam eens in herstelling.
Ga eens Googelen op " montres Helvetia…”
Dit alles maakte het voor mij niet echt eenvoudiger om er achter te komen wat ik nu
in handen heb.
Op de wijzerplaat staat inderdaad “Helvetia”, in deze opmaak:
Die naam kom ik op verschillende manieren geschreven / gedrukt tegen.
Deze manier (met die haken aan de letters), zie ik vooral bij de oudere modellen en
Dan vooral bij zakhorloges. Je hebt het dan over de ’50-er jaren en eerder.
Later worden de letters strakker en minder verfraaid, sterker nog, de merknaam bestaat
nog steeds: het is nu een Oostenrijks (!) bedrijf dat in horloges en sieraden handelt.
Op het uurwerk staat ook de merknaam, zo ook op de binnenkant van het deksel:
Het klokje is 31mm breed (zonder kroon).
De lugbreedte is 16 mm en de hoogte is, met een bol plastic glaasje, 11 mm.
Het is dus een kleintje.
En het uurwerk is, en dat is heel aardig, nu eens geen handopwinder of een
rotor-automaat, maar een bumper-automaat (of “hammerautomat”)….
Hier een foto van de “bumpers”:
De lugs zijn sierlijk en apart vormgegeven en er zitten pushpins in.
Gelukkig zit er een bandje aan dat net lang genoeg is voor mijn pols.
Swiss made, ook dat nog! Dat valt te lezen op de wijzerplaat:
en op de “hamer” en op de binnenzijde van het deksel (zie fotoos verder hierboven).
De wijzerplaat lijkt soms wit maar lijkt soms ook een champagneachtige kleur te hebben.
Een rode secondewijzer. en een ietwat verweerde wijzerplaat.
Met sierlijk vormgegeven cijfers voor de uren en de minuten.
Sterker nog: ik heb een “open zes”!!
Heb ik een logo of beeldmerk gevonden op het uurwerk?:
Nee, ik zie geen logo of beeldmerk op het uurwerk
Heb ik een serienummer gevonden op het uurwerk?:
Nee, ook geen serienummer op het uurwerk.
Heb ik een codering/nummer gevonden in de deksel?
Ja, binnenin staat “Helvetia Watch Cy”, “Switzerland”, “Brevet”, een zwitsers kruis,
en verder nog “stainless steel” en het nummer “4384”.
En op de achterkant staat als je heel goed kijkt de code “102 CS”, naast de aanduidingen
van antimagnetic, schock-absorber enzovoort.
Die schock-absorder is er trouwens een die anders is dan die van de moderne horloges,
het ziet er tenminste anders uit:
En het horloge heeft een balans met van die schroefjes er in.
Dat was even lastig fotograferen, want het horloge heeft geen hack-functie,
dus ik moest met een hele korte sluitertijd aan de gang.
Ergens lees ik dat de bumperautomaat in 1923 werd uitgevonden door
ene John Harwood, horlogehersteller op het eiland Man.
Verder lees ik in Wikipedia dat de bumperautomaten vooral in de jaren ’30
tot in de vijftiger jaren door diverse horlogefabrikanten in hun producten
werden toegepast, tot de ronddraaiende rotor ten tonele verscheen in het begin
van de vijftiger jaren.
Nu dus de hamvraag:
Heb ik hier nou een frankenwatch of chinabastel, o.i.d, of een werkelijk Zwitserse hamer/bumper (wat me nu doet bedenken dat,
afgaand op de Zwitserse munt, eigenlijk dus elk zwitsers horloge een frankenwatch is 
).
……… hoe oud zou dit ding nou zijn?
en verder: wat heb ik hier nu eigenlijk in handen? leuk ding of een miskoop?
Het is dus:
- een klein horloge
- met pushpins tussen de lugs
- een hamerautomaat (dus van na 1923)
- op het uurwerk staat geen calibernummer en geen logo
- schock-absorber van een ouder type
- balanswiel met schroefjes er in.
- maar wel: op drie plaatsen is de merknaam “Helvetia” te vinden
- typografie van voor de 50-er/60-er jaren.
- en, dit terzijde, het ding loopt mooi.
Hier tenslotte nog een drietal fotoos van het horloge:
In volle glorie:
Het uurwerk:
En een wristshot.
Dank voor het lezen, ik zie dat het best wel een hele lap tekst is
geworden, dus ook: dank voor jullie geduld.
