Klein horloge, lang verhaal.
Al een paar jaar geleden heb ik eens een klein, beetje mottig horloge uit een rommelbakje bij meneer Hagman op de Rikketik beurs gevist. Kostte een paar Euro. Het lag nog alsmaar te wachten tot ik er eens wat meer achtergrondinformatie over kon vinden. Dat kan dan eindeloos blijven duren, want die informatie komt niet uit zichzelf boven water. Omdat ik momenteel bezig ben de achterstand in de documentatie van mijn horlogeverzameling een beetje bij te werken kwam het ding weer in beeld en in handen. Een goede aanleiding om er eens wat research op los te laten.
Het merkje was al snel teruggevonden in de naar mijn menig nog steeds onvolprezen database van Dr. Andreas Schröter. Voordat ik verder ga over het Nila horloge, eerst even iets over :
Voor veelgebruikers van deze site (zoals ik) kan het misschien geen kwaad om eens een kleine bijdrage aan Dr. Schröter over te maken, om er voor te zorgen dat de site kan blijven bestaan. Als die er niet meer zou zijn (denk aan het verdwijnen van Ranfft) zou ik me geen raad weten waar ik verder nog zoveel informatie over horlogefabrikanten zou kunnen vinden.
Als je dat met me eens bent, open dan de site met onderstaande link, scrol naar onderaan de pagina en klik op ‘unterstütze mich!’
Je kunt dan m.b.v. Paypal of Visa een (klein) bedragje overmaken. Niet verplicht, Mikrolisk doet het altijd voor iedereen, maar Dr. Schröter zal het zeker op prijs stellen en het is een kleine moeite als tegemoetkoming voor de schat aan informatie die hij als vrijwilliger en geheel gratis aan ons ter beschikking stelt. Vrijwilliger, want Schröter is in het gewone leven arts en wetenschapsman en Mikrolisk is een onderdeel van zijn hobby en zijn passie voor horloges.
Dit gezegd en geschreven hebbende… terug naar en verder met de NILA!
Mikrolisk zegt er dit van:
Het tweede beeldmerkje in de lijst kwam aardig overeen met het logootje op de wijzerplaat van mijn Nila.
Ik had er nog geen foto’s van gemaakt en behalve een papiertje dat er naast lag met de naam ‘Nila’ en de opmerking ‘kaliber onbekend’, werd het nu ook hoog tijd om eens te proberen wat meer te weten te komen over dit horloge van een mij totaal onbekend merk. Het maken van de foto’s was geen probleem. Dat lukt tegenwoordig uitstekend met behulp van mijn sinds een maand in gebruik genomen nieuwe Google Pixel Pro 10 telefoon. Wat een geweldige camera heeft dat ding!
Het kastje van de Nila had ik wel al eens schoongemaakt, waardoor de gebruiksschade van het duidelijk intensief gedragen ding eigenlijk alleen nog maar beter zichtbaar werd. Passende vervangende kastjes liggen niet voor het opscheppen, dus ik besloot alleen het glaasje te vervangen, er een passend – oud – bandje op te zetten en de rest maar zo te laten. De wijzerplaat en de wijzers waren nog wel in redelijke, zij het gepatineerde staat en het uurwerkje in het horloge bleek nog steeds behoorlijk in leven. Na een paar slagen opwinden begon het spontaan weer te tikken en het loopt inmiddels al een paar dagen binnen enkele minuten per dag op tijd. Geen noodzakelijkheid voor een snelle servicebeurt.
Er is alleen wat basis poetswerk nodig. Het vuil weg halen van kastje en achterdeksel, m.b.v. de ultrasoon reiniger en het plaatsen van een nieuw glaasje. Aan het aangevreten kastje is vrees ik niet veel meer te doen zonder het eerst ingrijpend te polijsten, de gaten op te vullen en dan opnieuw te verchromen. Maar waarom zou je dat doen als het ook aardig is om te laten zien waar de tandjes des tijds toe in staat zijn? Bandje er op en dan ziet ze er zo uit:
Zij? Ja, want zoals gebruikelijk voor (heren ook) horloges uit , naar ik schat ergens begin jaren 50, is zij slechts 29,4 mm groot, zonder de kroon gemeten en is het naar mijn beoordeling dus een meisje.
Ze is geproduceerd rond 1950 door ene Ambrosius Nirschl uit Pforzheim in Duitsland en naast de Nila horloges produceerde Herr Nirschl ook horlogebandjes met de fraaie merken NIAM, NIAPEX, en SPIKA. Hij is er denk ik niet beroemd mee geworden.
Dat ik verdere herkomst of fabricagegegevens van het horloge en haar maker niet zo makkelijk kon vinden vind ik niet zo erg. Er zijn zó veel slecht- of ongedocumenteerde handels- en plakmerken, dat het soms ondoenlijk is te gaan zoeken om daar wat over terug te vinden.
De zoekterm ‘Nila watches’ heb ik ook nog even geprobeerd.
Daarmee heb ik toch nog een paar Nila’s gevonden op het web. De linkse op Etsy en de andere twee op eBay. Alle drie veel te duur naar mijn idee… dik over de € 100,-- met alle bijkomende kosten. En geen info over of afbeeldingen van het uurwerk.
De zoekterm ‘Ambrosius Nirschl Pfortzheim’ leverde ook nog een paar hits op, met eveneens een Nila horloge en een afbeelding van het uurwerk, een ETA 1080. Veel jonger waarschijnlijk en een goede bekende, dus dat geeft geen extra informatie. ( twee foto’s links). Op de rechterfoto nog een eveneens militair uitziende Nila op een Facebook pagina, met een wanhopige oproep van de eigenaar die er óók niks over kon vinden.
https://uhrforum.de/threads/nila.120268/
Echter en erger, ook mijn uurwerkje kon ik niet zo maar identificeren. Er was geen kaliber nummer in de buurt van de balans of ergens anders op de bruggen en platine te vinden en ik heb er een hekel aan om slechts om die reden de wijzers en wijzerplaat van een uurwerk te verwijderen, alleen om te zien of er soms aan de voorkant – de wijzerplaatzijde - een logo of kaliber nummer is te vinden. Voor je het weet beschadig je de wijzerplaat of een van de kwetsbare oude wijzertjes of gaat de seconden wijzer ineens denken dat ie een vlo is. Vlooien springen altijd wèg. Ze komen bijna nooit meer zo maar terug.
Als ik er niet achter kan komen welk uurwerkje er in een vintage horloge zit krijg ik altijd een beetje last van een combinatie van chagrijn en ongedurigheid. Immers zo’n oud beestje kan stuk en heeft in elk geval toch wat TLC en onderhoud nodig en dan is het prettig als je wat meer weet over maatvoering en typenummers van onderdelen en zo.
Sinds het verscheiden van die andere wijze Doctor, Herr Roland Ranfft en daarmee het verdwijnen van zijn ook al onmisbare database, is het een stuk moeilijker geworden om een ongedocumenteerd uurwerk te identificeren. Het alternatief, de Ranfft.org site, heeft bij lange na niet de zoekmogelijkheden die de site met de ‘pink pages’ van Dr. Ranfft bood. Andere sites, zoals 17juwels info en Emmywatches hebben ook een interessante hoeveelheid informatie over horloge uurwerken, maar hebben geen zoeksysteem.
Dat wordt dus spitten op het Grote Web en hopen dat Google nog steeds mijn vriend wil zijn. Sinds Google (en andere zoeksystemen) een jas hebben aangetrokken die in elkaar is genaaid m.b.v. van ‘Kunstmatige Intelligentie’, zijn voor mijn gevoel Google & Friends soms wat minder mijn vriendjes dan vroeger. Soms zijn de spontane uitgebreide antwoorden die Google A.I. cum suis ophoest een behulpzame stap naar meer en relevante informatie, maar steeds vaker erger ik me ook suf aan de af en toe hilarische onzin die de steeds moeilijker te vermijden A.I. gestuurde informatiesystemen aan elkaar breit. Het zij zo. Ik tel mijn zegeningen.
Want: er lijkt ook een steeds betere samenwerking te ontstaan tussen A.I gestuurde data verzamelingen en een ander A.I instrument, namelijk Google Lens. Zet ‘Lens’ aan, flikker er een afbeelding in en Lens zegt er wat van. Soms handig, soms nonsens, soms verleidelijk informatief, maar toch hartstikke en aantoonbaar fout, maar af en toe ook een stapje in de goede richting als je geduldig door blijft vragen, of de moeite neemt om je vraag iets anders of wat uitgebreider te formuleren. Wat voor mij verbazingwekkend goed blijkt te werken, is dat Google lens veel - soms enorme hoeveelheden - plaatjes, foto’s en afbeeldingen laat zien, waarvan het systeem ‘denkt’ dat het overeenkomt met of aansluit op mijn input. Geduldig al die afbeeldingen een voor een bekijken levert dan vaak toch een herkenbare overeenkomst op met de afbeelding die ik er eerst heb ingestopt.
Dat geldt in elk geval voor de situatie bij het zoeken naar het uurwerk in mijn Nila horloge.
Dit is het uurwerk waar het om gaat. Omdat horloges uit Pfortzheim vaak zowel Zwitserse als in Duitsland geproduceerde uurwerken kunnen bevatten is het aantal mogelijkheden enorm. Maar met deze afbeelding in Lens kwam er, na geduldig héél veel plaatjes van uurwerken bekijken die er meestal helemaal niet en soms een beetje op leken, toch ineens iets naar voren waarvan ik dacht: To Bingo, or not to Bingo?
Een Japanse site, met de prachtige naam: ストーヴァ フランス陸軍 タイプ1 ブラックミラーダイアル 1950年代 - VINTAGE WATCH - Curious Curio（キュリオスキュリオ）
Moet ik daar op klikken? Ja, daar kun je op klikken en dan krijg je dit:
Het gaat hier kennelijk om een STOWA (mij bekend Duits merk) horloge waar een Derby 422 kaliber in zit.
Gelukkig is Google Translate in staat om de tekst bij ‘comment’ voor mij te vertalen en dan lees ik:
Het wordt nog leuker als ik in de rij thumbnail plaatjes op de pagina de foto van het uurwerkje aanklik.
Want:
Bingo! Dat is ‘m. Een Derby 422.
Nu ik een kalibernummer heb kan ik ook naar de bijbehorende pink page van Ranfft gaan kijken voor de specificaties.
Niet dus. Er staat een klein aantal Derby kalibers in het systeem van Ranfft, maar de Derby 422 staat daar niet bij.
Jammer, Ranfft wist ook niet alles. Terug naar Google dus.
Input: ‘Derby 422 movement’ Zoek!
Geen bruikbaar resultaat.
Volgende ingave: Derby watch history.
En dan volgt er een fraai staaltje van het door A.I bij elkaar graaien van begrippen en daar een resultaat van tevoorschijn toveren. Ok, het is een soort van horloge gerelateerd, maar voor de rest is het BULLOCKS!
Ik citeer het stukje tekst even (in vertaling, wel zo makkelijk te lezen) :
AI-overzicht
“Derby” horloge geschiedenis
Verwijst voornamelijk naar de associatie met paardenraces, met name de Kentucky Derby, waar Longines sinds 2011 de Official Watch en Timekeeper is en waarbij aangepaste uurwerken worden toegekend aan winnaars en het terrein met klokken wordt versierd. Historisch gezien verwijst “Derby” ook naar de klassieke Derby Stakes-paardenrace in Engeland, vernoemd naar de graaf van Derby, die in de loop van eeuwen veel horlogemakers en ontwerpen met racethema inspireert, met merken zoals Longines dat iconische chronografen voor de sport creërt.
Nou ja, het zal wel, maar dat is niet echt wat ik zoek…
Gelukkig komt er verderop de pagina nog wèl iets relevants: een link naar Grail Watch Wiki:
https://wiki.grail-watch.com/index.php/Derby
Het verhaal begint aldus (ik citeer in vertaling):
Derby was de maker van ebauches (basisuurwerken) in La Chaux-de-Fonds, onderdeel van Ebauches SA. Het bedrijf stamt af van F. Wuilleumier uit de plaats Renan, werd later omgedoopt tot Pedos en verhuisde naar La Chaux-de-Fonds. Wuilleumier was een specialist in stappentellers en creëerde een van de eerste zelfopwindende horloges in de jaren 1880.
Linker afbeelding: Advertentie uit de Davoine catalogus van 1889; rechts uit de Davoine catalogus van 1930.
Het is een groot artikel en ik zal het hier dus niet helemaal herhalen, want als je op de link klikt krijg je het zelf te zien.
Ik ga hier wel in op het gedeelte wat een stuk verder in dit mooie historische verslag van Stephen Foskett’s Grail Watch Wiki vermeld staat. Het gedeelte over hoe het verder ging met de firma Derby. Het is een flinke lap tekst, maar het geeft een zeer interessant beeld over de ontwikkeling van de Zwitserse horloge industrie, met name waar die zich, mede onder invloed van een flink stuk Zwitserse overheidsbemoeienis ontwikkelde tot o.a. de (destijds) grote spelers als Ebauches SA en (tot op heden) ETA.
(In vertaling, hier en daar wat krom taalgebruik, want ik heb niet de moeite genomen het hele stuk te editen op correct Nederlands. Maar het blijft leesbaar. Illustraties door mij tussengevoegd)
Derby
Pedos maakte plaats voor Derby in 1939, verhuisde het hoofdkantoor naar La Chaux-de-Fonds in 1941 en liet geen serieuze horlogemakerij in Renan achter. Na de rechtszaak van Fidhor werd Derby gedwongen te reorganiseren en om het bestuur door Ebauches SA te accepteren. De enige beheerder van het bedrijf bleef Louis Schorer (1890-1955. Fernand en Edgar Hippenmeyer, Ernest Schorer, en René Ruchti werden ontslagen. Derby was oorspronkelijk gevestigd aan de Rue du Parc 105 naast de Fa. Ollendorf. Derby en Ollendorf wisselden van adres met Levaillant Novelti, in 1941 naar Rue du Parc 148. Derby leed veel schade en verlies door de oorlog in Europa en ontsloeg alle 70 arbeiders in 1944. Dit liet La Chaux-de-Fonds achter zonder ebauche productie, een ernstige zorg voor de horlogemakers van de stad.
Ebauches SA kocht al snel het Derby machine park, plus de aandelen en bedrijfsactiva, zoals het een decennium eerder al met zoveel andere ebauche-makers had gedaan. Derby SA werd gereorganiseerd in 1946, Louis Schorer bleef als CEO en Henri Jeannot uit Brenets, Virgile Juillerat uit Granges, en Charles Gschwend uit Bienne (Biel) werden aan de directie toegevoegd. Ebauches SA liquideerde alle resterende voorraad Derby-horloge uurwerken, die ze beschouwden als ondermaatse kwaliteit. Ze herstartten de productie van curvimeters en een 5,5’’’ cilindergang uurwerken in de Rue du Paix 157a, de voormalige Election fabriek. Maar dit vormde slechts een klein deel van de output van Ebauches SA. Toen Philips Radio in september vroeg om het hele fabriekscomplex over te mogen nemen, overwoog de holding opnieuw om het bedrijf volledig te sluiten.
In plaats daarvan kocht Ebauches SA een fabrieksgebouw in de stad. Deze “nieuwe fabriek” werd gebouwd voor Manufacture Jurassienne rond 1918 aan de Rue du Crêt 5, toegevoegd aan een bestaand gebouw op Crêt 7. Maar Jurassienne ging rond 1945 failliet, waardoor het gebouw leeg kwam te staan. Ebauches SA zou het gebouw gaan gebruiken voor Derby en zijn opvolgers door de jaren zeventig. Dit nieuwe gebouw was te groot en werd aanvankelijk verhuurd aan anderen. Maar de productie van Derby groeide. Het pand kenmerkte zich door een groot Ebauches SA-schild op de westelijke muur met de “D” voor “Derby”, waardoor het een mijlpaal in de stad was. Het was ongetwijfeld verheugend voor voorzitter Louis Schorer om zijn bedrijf te zien terugkeren. Het was een actief onderdeel van het Ebauches SA concern geworden tegen de tijd dat hij kwam te overlijden in 1955.
Derby werd later succesvol als specialist in elektrische en elektronische uurwerk kalibers als onderdeel van het ETA concern. Het bedrijf bleef echter ook curvimeters produceren in de jaren zeventig, net zoals reeds voor de eeuwwisseling al door Wuilleumier werd gepionierd. Het werd in latere jaren uitgevoerd door Paul Vogt (1914-1996).
Derby produceerde ook de Derbyvox tafelwekker, een Zwitserse lijn van elektrische klokradio’s en de DAC-lijn van elektrische reiswekkers in de jaren zestig. Een ander ongewoon Derby-product was de “G-Controler” die de inertiële kracht van versnelling mat wanneer dat gemonteerd werd op het dashboard van een auto. Misschien kon dit worden gebruikt met een Memopark of Memostop. Derby produceerde op dit moment ook een telefoon die bekend staat als de Derbyphone.In 1968 introduceerde Derby het kaliber 9120, verkocht door Ebauches SA onder het merk ESA. Het was een rechthoekige elektrische uurwerk met een elektromagnetische balans aangedreven door een batterij. Het deelde zijn elektronische circuit met de hedendaagse Dynotron Cal. 9150 en verving de ETA 2420, ESA 9000 en ESA 9100-uurwerken. Derby werd geregistreerd met het hoofdkantoor op Place de la Gare 4 in Neuchâtel voor deze activiteit, omdat het steeds meer werd gecontroleerd door Ebauches SA in plaats van een onafhankelijk bedrijf te zijn. In 1973 introduceerde Derby een kwarts mariene chronometer, die drie jaar liep op een enkele 1,5 volt batterij.
Het kaliber ESA 9120, vervaardigd in de Derby fabriek, eind jaren 60 en de basis voor de bekende ESA/ETA caliber 9000 familie vroege electrische en quartz uurwerken.
Swissonic en EEM
Ebauches Electroniques SA werd in 1969 opgericht als het productiecentrum voor elektrische en elektronische horloges binnen Ebauches SA. Op 1 januari 1970 werden drie grote bedrijven die deze componenten produceerden samengevoegd: Derby SA uit La Chaux-de-Fonds, Montilier en Neuchâtel alsmede de Fabrique d’Ebauches en Centre d’Outillage et Plastique uit Landeron. Er werd besloten om een moderne nieuwe fabriek te bouwen om geavanceerde horloge kalibers te produceren in Marin in de buurt van Neuchâtel. Dit zou het bedrijf zijn gemeenschappelijke nieuwe naam geven: Ebauches Electroniques Marin, of EEM. De Marin-fabriek werd geopend in augustus 1971, hoewel de vestigingen in La Chaux-de-Fonds, Landeron en Montilier het grootste deel van het decennium open bleven.
Tegen 1972 werd Derby gewoonlijk “Derby Swissonic” genoemd, ondanks dat dat merk ook werd gebruikt voor andere horloges en uurwerken. Dit werd in 1974 gevolgd door de introductie van een draagbare penvormige LED digitale elektrische klok. Derby werd ook geregistreed met zijn hoofdkantoor in Marin, en viel dus onder EEM in plaats van een onafhankelijk bedrijf te zijn. Al in 1972 werd de La Chaux-de-Fonds-vestiging vermeld als een tak van EEM in personeelsadvertenties.
Het monsterlijke elektro-mechanische Derby Swissonic horloge, dat voor de gewone gebruiker nooit een succes is geworden, maar heden te dage een zeer gezocht collectors item is.
In 1978 is de fabriek van Crêt 5-7 in de Annuaire genoteerd als Swissonic Ebauches Electroniques SA, omdat de Derby-naam was geliquideerd en het bedrijf een onderdeel van EEM was geworden. Dit werd veranderd naar “Ebauches Electroniques SA” in 1979 en 1980 en wordt hierna niet meer vermeld. In maart 1982 werd bekend dat de fabriek van de Rue du Crêt 5-7 gesloten zou worden.
Niet alles in het bovenstaande lange citaat van het verslag van Foskett is even relevant in mijn verhaal over de zoektocht naar de herkomst van het uurwerkje in mijn NILA horloge. Wel blijkt dat het relatief onbekende merk Derby in latere jaren een belangrijke rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de Zwitserse elektronische en quartz uurwerken, maar dan vermomd onder de naam ESA. Foskett’s verhaal is ook een – naar mijn mening- fraai stukje geschiedenis, waar de manipulatie, de kartelvorming en de mede door overheidsbemoeienis gesteunde oneerlijke concurrentie praktijken van af spatten.
Welkom in Zwitserland, roept mijn lieve dochter (zie in Zürich woont) dan.
Ik ben inmiddels alles bij elkaar behoorlijk afgedwaald… en ik heb nog steeds geen fatsoenlijke data van dat Derby 422 uurwerk.
Ik ga nog maar even doorzoeken en zien of er nog meer verrassingen achter dat obscure NILA horlogetje zitten.
Ik kwam toch weer terecht bij die andere buitengewoon informatieve database met een schat aan gegevens over horloges en uurwerken: 17 juwels info. Er werden daar wel enkele Derby uurwerken genoemd, maar omdat ik bij daar de Derby 422 niet vond heb ik nu alleen maar ‘422’ ingegeven in de zoekbalk van deze site.
Surprise, surprise! Er is een DuRoWe 422. (Deutsche RohWerke / Laco). Ik vond niet slechts een macht op dat nummer 422, het is hetzelfde uurwerk. Kijk maar:
Links: Durowe 422 uit 17juwels.info; midden: Derby 422 van de Japanse curius-curio site en rechts die van mij uit de NILA. Overigens staat dit uurwerk als DuRoWe 422 ook gewoon in de pink pages van Ranfft beschreven.
Om mijn research af te ronden ga ik nog één keer naar het Google Lens A.I. systeem met een wat meer gerichte vraag, waar ik nu de inmiddels verworven info in stop:
Ik schuif het plaatje van mijn ‘Derby 422’ in het Google lens systeem en breid de vraag uit met de volgende tekst:
“Wat is het verband tussen de Duitse firma Durowe met het in de afbeelding getoonde Durowe 422 uurwerk zoals afgebeeld in de 17juwels.info site en de Zwitserse firma Derby uit La Chaud-de-Fonds die een identiek uurwerk Derby 422 produceerde?”
Zoek!
Dan komt Google A.I. met een antwoord dat iets meer hout snijdt dan een verhaal over paardenrennen. Kennelijk moet je dus heel specifiek zijn om een specifiek antwoord te krijgen. A.I. of niet, dat lijkt me inderdaad logisch.
Maar aanvankelijk niet echt bruikbaar. Google Lens is niet intelligent, Google Lens is dom:
Er is momenteel onvoldoende informatie beschikbaar om het exacte verband tussen de Duitse firma Durowe en de Zwitserse firma Derby met betrekking tot het Durowe 422/Derby 422 uurwerk vast te stellen. De beschikbare informatie uit de zoekresultaten is niet relevant voor deze specifieke vraag, waardoor een gedetailleerd antwoord over de relatie tussen de twee bedrijven niet mogelijk is.
Echter, Google biedt mij hulp aan en vraagt mij te klikken op: Ontdek meer met de A.I. modus.
Dus daar klik ik op. En dan komt er eindelijk wat:
Ik citeer weer:
Het uurwerk op de afbeelding is het Durowe 422 uurwerk, vervaardigd door de Duitse firma Durowe (Deutsche Uhren-Rohwerke) uit Pforzheim. Het verband met de Zwitserse firma Derby S.A. uit La Chaux-de-Fonds ligt in het feit dat Derby dit identieke uurwerk onder licentie produceerde of distribueerde.
Durowe (Deutsche Uhren-Rohwerke)
Durowe was een Duitse fabrikant van onafgewerkte horloge-uurwerken (ébauches) gevestigd in Pforzheim, opgericht in 1933.
Zij produceerden een breed scala aan betrouwbare, in-house uurwerken, waaronder het handopwindbare kaliber 422 met directe centrale seconde.
Durowe werd later onderdeel van de Laco-groep en produceerde ook uurwerken voor Timex.
Derby S.A.
Derby S.A. was een Zwitserse horlogefabrikant en distributeur.
Zij brachten een uurwerk uit onder de naam Derby 422, dat technisch en visueel identiek was aan het Durowe 422 kaliber.
Deze praktijk, waarbij fabrikanten uurwerken van andere producenten (ébauches) inkochten en onder hun eigen naam of kalibernummer uitbrachten, was gebruikelijk in de horloge-industrie van het midden van de 20e eeuw.
Conclusie
Het verband is dus dat het Duitse Durowe de originele fabrikant en ontwerper was van het kaliber 422, en de Zwitserse Derby S.A. gebruikte dit beproefde en betrouwbare uurwerk in hun eigen horloges, waarschijnlijk onder een licentieovereenkomst of als afnemer van de ébauches.
Daar valt bijna geen speld meer tussen te krijgen. Aanvullende conclusie van mijzelf: Dit zal gebeurd zijn in de periode dat Ebauches SA al eigenaar was van het merk Derby. Een van de redenen dat Ebauches SA zo’n grote speler op de markt van Zwitserse uurwerk producenten kon worden, was dat men links en rechts kleine producenten (zoals Derby) opkocht en dat Ebauches SA waarschijnlijk ook op grote schaal uurwerken inkocht die niet uit het eigen concern kwamen, maar bijvoorbeeld van andere grote fabrieken, zoals het Duitse DuRoWe, dat overigens ook een werkrelatie had met het half Zwitserse, half Duitse Dugena. In de horloges van dat merk werden ook vaak DuRoWe uurwerken gemonteerd. De Firma’s Dugena en Durowe hebben samen in de jaren 50 van de vorige eeuw een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het automatische (zelfopwindende) uurwerk. Daar heb ik op het W.W.W. nog niet zoveel over kunnen terugvinden, maar dat staat ook beschreven in een prachtig standaard werk over de automatische uurwerken van Heinz Hampel. Daar zou ik ook weer een verhaal met enige omvang ove kunnen schrijven, maar dat bewaar ik dan maar voor een andere keer.
Ik sluit af met nog wat foto’s van het Nila horloge, waar de zoektocht die tot dit stukje gecompliceerde horloge geschiedenis leidde, mee begon. Het verhaal daarover is verre van compleet, maar dan zou het een heel boekwerk moeten worden. Ik denk dat het geduld om een verhaal van die omvang te lezen iets te veel gevraagd is. Maar ik houd niemand tegen om de research voort te zetten om de geschiedenis verder te completeren.
Hierna: Plaatjes kijken.
Daarmee ben ik nu toch echt aan het einde van deze zoektocht. Het geheel bleek heel wat groter dan de somvan twee delen deed vermoeden: Een oud Nila horloge en een onbekend uurwerkje.
Ik hoop dat ik de HF lezertjes niet heb verveeld met dit nogal breed uitgelopen en lange verhaal. En bedenk: je leest dit op je telefoon of je tablet, je laptop of je PC, dus je kunt er ook doorheen scrollen of de pagina gewoon weer weggooien.
Als je het wel wilt lezen: veel plezier met de tekst en het bekijken van de plaatjes. Ik heb er weer veel plezier mee gehad om het allemaal uit te zoeken en op te schrijven.
Tot een volgend avontuur!
Lex
. En dankzij jouw doorzetten zag ik mijn oude Stowa (inderdaad voor Franse leger) ook weer eens terug, leuk horloge 
. Al lang geleden verhuisd omdat ik ondanks die goed leesbare dials en prima werkjes eigenlijk geen militaire tikkers spaar. Bedankt weer Lex ikoon 
