Feynman heeft gelijk, er zijn alleen periodieke gebeurtenissen die we als meetlat kunnen gebruiken. Maar zoals AB64 al zei, voor de meeste mensen doet de tijd er niet zo toe, en als het er wel toe doet is een analoog horloge niet zo relevant. Neemt niet weg dat 1 sec/jaar een leuk wapenfeit is, maar de exacte afwijking meten is een vak apart, en Citizen zelf waarschuwt bij HAQ al dat je ook bij het verzetten van de tijd zorgvuldig moet zijn, want zelf de kroon indrukken tegelijk met een tijdsignaal of wat ook kan al gauw een halve seconde afwijking geven. Maar ja, ongetwijfeld beleven mensen plezier aan het idee van autonome nauwkeurigheid/precisie. En dan ga ik hier niet de WUS discussie aan over nauwkeurigheid (accuratesse) versus precisie, want dat heeft weinig meer met quartz te maken, anders dan te zeggen dat RC gaat voor nauwkeurigheid en HAQ voor precisie. Oftewel, bij RC is precisie ondergeschikt aan nauwkeurigheid, bij HAQ is nauwkeurigheid ondergeschikt aan precisie.
De dirigent heeft echt een andere functie. Er is geen orkest zonder dirigent, maar slechts weinig horloges hebben een radio-correctie.
De dirigent corrigeert het orkest niet (fouten kunnen niet ongedaan gemaakt worden) maar geeft aanwijzingen.
Hoe dan ook, een uurwerk met regelmatige radio correctie mag van middelmatige kwaliteit zijn.
Vergeet ook niet dat de dirigent helemaal uit z’n plaat gaat als de eerste viool of hobo-sectie middelmatig gaat zitten zijn. Of erger nog: als de triangel uit de pas loopt. Die acceptatie is bij de fatsoenlijke dirigent ver te zoeken.
Jullie mogen er natuurlijk je eigen redenatie bij hebben, het proces van radiogestuurde horloges is in ieder geval machtig interessant, en al sinds de jaren 90 toegepast in horloges, met als pioniers Junghans en Citizen. Daar heb ik ook een thread over op WUS (een deel van de plaatjes werkt niet meer).
In het kader van dit topic is het interessant om te weten dat RC horloges dus intern bijhouden wat de positie van de wijzers is. Als bijvoorbeeld blijkt uit het radiosignaal dat hij 5 seconden achterloopt, dan weet het horloges dus hoeveel stapjes hij de secondewijzer moet vooruit zetten. En met de wisseling naar zomertijd of wintertijd zijn dat dus heel veel stapjes, tenzij de uurwijzer apart wordt aangestuurd, dan hoeft alleen die verzet te worden. Sommige RC horloges hebben namelijk een verbinding tussen de secondewijzer en minutenwijzer, met een losse stappenmotor voor de urenwijzer (om makkelijk van tijdzones te wisselen), andere hebben een losse stappenmotor voor de secondewijzer en een verbinding tussen minutenwijzer en urenwijzer, dan kan de secondewijzer namelijk dingen aanwijzen, zoals of de ontvangst geslaagd was, hoe goed de ontvangst is, en of DST aan of uit staat. En sommige GPS horloges kunnen alle drie de wijzers apart aansturen, voor nog meer functionaliteit. De tijd wordt in die horloges dus digitaal bijgehouden en analoog weergegeven. Ze kunnen als ze op licht werken dus ook in het donker in een slaapstand gaan, waarbij de wijzers stilgezet worden, om energie te besparen. Zo kunnen sommige Eco-Drives het 6 maanden tot 3 jaar volhouden in het donker, maar dat valt niet aan te raden want daar lijdt de oplaadbare batterij wel onder.
Ik heb wel eens een (RC) horloge met ‘flexibele’ secondewijzer bij een pickup van een gitaar gehouden (aangesloten op een versterker uiteraard), dan hoor je als je de verschillende functies benut de elektromagnetische aansturing van de stappenmotor(en)!
Goed punt. Maakt het gebeuren inderdaad wat complexer dan ik dacht.
Gezien het onderwerp van dit topic (quartz/kwarts horloges) wil ik wel toevoegen dat de laatste discussie alleen over RC-gestuurde horloges ging. Ik draag zelf ook graag kwarts horloges en vind de verschillende aan/toepassingen (stemvork, HAQ, temperatuur correctie, …) erg interessant. Dank voor het delen van jouw kennis hierover.
Een andere toepassing is de ana-digi van de Zenith Time Command uit 1975. Een “eigen” uurwerk (met 1 stappenmotor) waarbij het analoge en digitale deel geïntegreerd zijn (analoog doet uren/minuten, digitaal doet seconden/datum).
https://www.crazywatches.pl/zenith-defy-analog-quartz-led-1975
Plaatjes, want HF
Erg cool die rode LEDs. Ik ben ook wel eens op die website terecht gekomen, maar deze pagina en dit horloge had ik nog nooit gezien.
Los van dat veel analoge horloges dus onderhuids digitaal zijn, is ook de bediening digitaal, in de zin dat er niet eens meer een directe verbinding is tussen de kroon en het draaiende deel van het uurwerk. De kroon heeft bijvoorbeeld bij Citizen dan drie standen, in / uit 1 / uit 2, en welke drukknoppen je bedient geeft per stand een andere uitwerking, en het draaien aan de kroon zelf geeft per stand een andere uitwerking. Een bekend voorbeeld is wat dat betreft ook de Breitling Aerospace, die in veel versies niet eens aparte knoppen heeft, de kroon is dan eigenlijk een soort smart crown, bijna als een BMW iDrive knop. Veel mensen weigeren de handleiding te lezen en vinden dat de bediening intuïtief moet zijn, maar er zijn zoveel functies dat dat geen realistische verwachting is, dus gewoon een gevalletje RTFM (read the f… manual).
Nadeel van de complexe techniek is vaak dat onderhoud niet mogelijk of niet rendabel is, en dat er bij defecten dus meteen een nieuw uurwerk in moet. Daar weten Breitling eigenaren alles van! Maar ook bij Citizen is dat de standaardoplossing, als de onderdelen er nog zijn. Veel van de horloges die ik heb zijn inmiddels twintig jaar oud, en de meer basic uurwerken gaan vaak al kapot, met name door harde olie of kapotte (plastic) tandwieltjes heb ik het idee. De elektronica zelf is in ieder geval niet per se de zwakste schakel.
En nog maar een plaatje dan, van mijn inmiddels verkochte Aerospace EVO, samen met een ana-digi Citizen met het veel gebruikte U680 uurwerk. Als je de kroon draait voel je een soort klikjes, en die klikjes zijn als een soort muisklik, waarbij de tijd tussen twee klikjes er ook toe doet. Bijvoorbeeld als je de tijd instelt, geeft langzaam draaien (relatief veel tijd tussen klikjes) een minutenwijzer die steeds 1 stapje opschuift, als je dan snel draait (twee klikjes snel achter elkaar), dan blijft de minutenwijzer doordraaien totdat je opnieuw een draaiklikje geeft. Toch heel slim allemaal. Bij de U680 kun je bovendien instellen of je wil dat het horloge de DST (zomertijd) automatisch wisselt als het radiosignaal dat aangeeft, of dat hij het moet negeren. En je kan ook instellen of hij überhaupt het radiosignaal gaat ontvangen, en behalve automatische tijdstippen 's nachts kun je ook een eigen tijdstip instellen voor de ontvangst.
Vandaar dus dat ik steeds zeg: dit soort horloges zijn computers met analoge weergave, en in het geval van de twee hieronder deels ook digitale weergave.
En bij Citizen waren het voor een deel dezelfde ingenieurs die in de jaren 80 en 90 aan HAQ werkten, die later eind jaren 90 en begin jaren 2000 de RC uurwerken hebben ontwikkeld. Echt ontzettend slimme en kundige mensen. Een van hen heeft in een Japans vakblad een geschiedenis geschreven over HAQ horloges, zo is door mij ontdekt begin 2025. Iemand anders op WUS heeft de moeite genomen om het document te vertalen van Japans naar Engels, ik heb de pdf bijgevoegd. Zeer interessant artikel, die veel openstaande vragen heeft beantwoord. Het was echt een gamechanger voor de HAQ community op WUS.
Higuchi (Citizen) - Improving the Accuracy of Quartz Watches.pdf (1,5 MB)
In het document zit dit overzicht van HAQ mijlpalen:
En hier een overzicht van HAQ mijlpalen zoals samengesteld door een andere Citizen ingenieur.
Over Seiko Twin Quartz heb ik het nog niet gehad, maar in die horloges zitten twee kwartskristallen, daar valt meer over te lezen in de pdf en elders op internet. Waar het op neer komt: beide kristallen hebben een voorspelbare afwijking met temperatuur, waardoor je een correctie kunt berekenen en toepassen. Een van de twee kristallen werkt dus min of meer als temperatuursensor. Er is ook een simpelere Twin Quartz versie zonder interne berekeningen, waarbij de twee kristallen parallel zijn geschakeld, waardoor ze gezamenlijk vlakker reageren op temperatuur.
is een DCF77 klok niet even nauwkeurig?
prima artikelen over quartz, dank u
Dat geld ook 100% voor mij
De digitale GPS klokken die sommige HAQ fanaten gebruiken om afwijkingen te meten zijn tot op de duizendste seconde nauwkeurig en baseren zich op meerdere satellieten. Een DCF77 klok heeft een kleine vertraging/afwijking in verband met de afstand tot de zendmast en de interne verwerking van het signaal. Een DCF77 klok in Parijs loopt dus niet exact gelijk met een DCF77 klok in Amsterdam of een DCF77 klok in Berlijn. Maar voor de meeste toepassingen is dat niet erg.
Over bediening gesproken. Ik kom er net achter dat Seiko een re-issue heeft van de Rotocall, waarbij je de bezel draait om van functie te wisselen. Normaal is dat zoals iedereen wel weet een ‘mode’ knopje, en bij dit horloge vanwege bedieningsgemak voor NASA astronauten dus via de bezel. Erg cool, maar jammer van die Seiko prijs.
Het origineel is van 1983, maar ik had er tot vandaag nog nooit van gehoord.
En ja hij werd echt gedragen in de ruimte.
Ik kwam deze week ook deze tegen:
Mooie computer met analoge weergave en wijzers die een eigen leven lijken te leiden!
Geweldig… Met espresso timer!
De Rotacall stond op mijn verlanglijstje, ik had gelezen dat de Rotocall oorspronkelijk luide alarmen had. (geen idee of dit waar is). Daarom vroeg ik of ik de alarmen mocht horen. Maar dat luid, viel me tegen de toon is zo hoog dat ik moeite heb om het alarm te horen. Ja en dan is de Rotocall toch wel prijzig, dus dat werd niets.
De Omega X33 zou 90db alarmen hebben, maar de prijs is voor mij te hoog.
Het klinkt alsof je een (luide) alarmfunctie op een horloge belangrijk vindt? En dan liever niet je telefoon daarvoor gebruikt?
Over alarmen gesproken, ook het alarm in horloges is piëzo-elektrisch, maar dan weer geen kwarts. Deze “piezo buzzers” zijn net als de eerder genoemde klopsensoren meestal PZT (lead zirconate titanate) in een metalen membraan (messing of rvs), en in horloges dan vaak ook nog via een veertje verbonden met de caseback. Mensen die zelf hun batterijen verwisselen weten dat deze veertjes nog wel eens willen wegspringen en dan kun je beter geen tapijt hebben onder je werkbureau.
Het stond weliswaar jarenlang op de wijzerplaat van de Breitling Aerospace, “repetition minutes”, maar het is volgens mij toch een onderbelicht feitje dat de Aerospace een minute repeater is, die met geluidssignalen de tijd kan weergeven: Breitling Aerospace Minute Repeater Het kwam voor mij tenminste als een verrassing toen ik mijn Aerospace EVO kocht en de handleiding las. Nog eentje dan: breitling minute repeater
Maar goed dat je geen The Citizen’s hebt dan, want die werken voor zover ik weet op een frequentie in de buurt van 5 Mhz, dus dan had je nog veel meer flipflops op je printpalaten moeten solderen 
…
Een The Citizen werkt niet op 5 MHz. Er was ooit een Citizen 4 MEGA die op 4 MHz werkte, en tegenwoordig de Cal. 0100 die op 8 MHz werkt, maar de overige HAQ The Citizens zijn gewoon 32 kHz.
Inderdaad, ik heb ook problemen met de Casio’s. Wat heeft het voor zin 5 alarmen te hebben als je ze niet hoort. 
Inderdaad, ik heb ook problemen met de Casio’s. Wat heeft het voor zin 5 alarmen te hebben als je ze niet hoort.