Veel plaatjes. Vroeger noemden we dat een ‘modem burner’. Met de huidige datacom snelheden is dat niet meer zo’n probleem, maar zorg er voor alle zekerheid voor dat, als je dit op je telefoon leest en bekijkt, dat het ding is opgeladen. 
Ik hou van kattenhorloges. Ik heb daarnaast ook een speciaal zwak voor bulls eye horloges. Soms kom je dan op een veilingsite een aanbod tegen waarvan je denkt: Oh, wat een mooie. Een bulls eye wijzerplaat met een kattenmerk: Een Tiger!
De foto’s en de beschrijving van de aanbieder:
Vintage Tiger Special Beguelin & Co. Tramelan
Werkt.
Goede gebruikte staat.
Zeer mooi “Waterproof TIGER Special” vintage horloge uit de jaren 1950.
Mooie indexen (Romeins) die in het zwart zijn omlijst.
Stalen kast en sterke originele kroon.
Het horloge tikt en houdt de tijd, zoals ik het 's nachts heb getest.
Afmetingen: ca. 30 mm exclusief kroon.
Wordt geleverd op een zwarte, gebruikte leren band.
Wordt verkocht in de huidige staat.
Op de achterkant: “WATERPROOF - STEEL BACK - BEGUELIN & CO - TRAMELAN - DAMAS - SWISS MADE”.
Op de wijzerplaat: “ANTIMAGNETIC”.
Nou dat is nogal wat. En dat voor een paar tientjes, plus de verzendkosten.
Het ding is met 30 mm wel een beetje klein, maar ach, laat ik het maar proberen.
Dus, geboden, samen met nog een bod op een ander horloge van de zelfde verkoper. Gewonnen, het andere horloge ook. Dat scheelt weer verzendkosten. Met een weekje werd het pakje uit Zweden bezorgd.
Beide horloges zagen er keurig uit, zoals beschreven. Over het andere horloge, een niet alledaagse Japanse Tomony, een submerk van Seiko, volgt later nog wel weer eens een verhaaltje.
Maar… geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan. Wat ik in mijn enthousiasme nog niet had gezien op de foto’s, was dat de seconden wijzer ontbrak. Nu is dat vaak geen probleem, een passende seconden wijzer is meestal niet zo moeilijk te vinden. Dat lag hier een beetje anders, en daar kom ik later op terug.
Het uurwerkje liep en na een dagje nog steeds op tijd. Het stalen kastje was in nog mooiere staat dan ik op de foto’s al meende te zien. Het wijzerplaatje was in perfecte staat en het glaasje onbeschadigd, waarschijnlijk nieuw geplaatst.
Met de merkbenaming was iets raadselachtigs. Op de wijzerplaat staat ‘Tiger’. Niet verbazingwekkend, voor een horloge uit Zweden en omdat het een Tiger was had ik ‘m gekocht. Leuk voor de collectie kattenhorloges. Op de achterkant echter, zoals door de verkoper vermeld: Beguelin & Co. Tramelan - Damas. Dat zou dan de naam van de Zwitserse fabrikant moeten zijn.
Ergens in mijn achterhoofd bromde iets van… beroemd oud merk… oude Rolexen met Beguelin uurwerkjes… spannend…
Eerst maar even Mikrolisk raadplegen. Dat levert dus een enorme lijst met tijgers op van diverse Zwitserse, Duitse en zelfs Amerikaanse fabrikanten en merkeigenaren. En zowaar ook iets Zweeds, deze:
Als logo de tijgerkop zoals die voorkomt op één van mijn andere Zweedse Tiger horloges. Mogelijk niet uit dezelfde stal als het nu verworven Tiger Beguelin-Damas horloge.
De Mikrosoft lijst geeft mij ook nog één klein strohalmpje met een verwijzing naar de fabrikantennaam op de achterplaat, deze:
Beguelin. Weliswaar uit New York, maar toch… Wat dan weer het verband zou kunnen zijn met Berna en Droz&Co. is me nog niet helemaal duidelijk.
Nog even kijken bij de ingang Beguelin:
Het verband tussen Beguelin en Damas is duidelijk bij de eerste vermelding. Verder zie ik, zoals zo vaak bij namen uit de geschiedenis van de Franse horloge industrie, een verzameling van -waarschijnlijk- familieleden, die ook in de horloge business actief waren: George uit Genève, Henry Edouard uit La Chaux-de-Fonds en Henry, eveneens uit La Chaux-de-Fonds.
Over die familierelaties weet Google misschien nog wat te vertellen, maar dat we hier spreken over de Beguelin-Damas combinatie is voorlopig voor mij genoeg om te weten.
Om helemaal compleet te zijn volgt hier nog het lijstje wat Mikrolisk toont bij de ingave ‘Damas’:
Aardig is dat bij de laatste twee opgaven in deze lijst ook al de relatie te zien is met de latere fusie met ARSA / A.Reymond SA. Wat ook uit al deze registraties blijkt is dat de Beguelin, Damas en Arsa combinaties in verschillende perioden van af het begin van de 20e eeuw tot het eind van de jaren 60 geen echt kleine speler was op de Zwitserse horlogemarkt. Wat de huidige status is van deze merken heb ik nog niet goed terug kunnen vinden.
Hieronder zie je wat van het Web geplukte punten die Google uitspuugde op de ingave ‘beguelin damas history’:
Citaat uit Google:
Beguelin Damas verwijst naar de Zwitserse horlogefabrikant Beguelin & Cie, opgericht rond 1903 in Tramelan, Zwitserland, die later “Damas” als merknaam gebruikte, met name na registratie ervan in de jaren veertig. De firma werd bekend om zijn uurwerken die werden geleverd aan grote merken zoals Rolex (voor hun Marconi / Unicorn-lijnen) en zijn eigen schokdempertechnologie (Damashock). Uiteindelijk fuseerden beide merknamen – Beguelin en Damas naar de firma ARSA.
Enige belangrijke geschiedenis momenten:
Oprichting : Beguelin & Cie. startte in 1903 (of 1907) in Tramelan, Zwitserland met het fabriceren van horloges, horlogecomponenten en basisuurwerken (ebauches).
De naam “Damas” werd rond 1949 volledig geassocieerd met Beguelin & Cie., nadat de merknaam geregistreerd werd door Beguelin & Co. SA in 1944.
De link naar Rolex : Beguelin & Cie was een belangrijke leverancier van ebauches (basisuurwerken; ‘Rohwerke’ in het Duits) aan The Rolex Watch Company voor hun secundaire merken, waaronder Marconi, Unicorn en RolCo.
Innovaties : Bij Damas ontwikkelde men een eigen schokbeschermingstechnologie, bekend als “Damashock” en “Damaflex”, deze merken zijn te zien op hun wijzerplaten.
Ontwikkeling : Het merk Beguelin continueerde zijn geschiedenis door een fusie met de ‘Manufacture d’Horlogerie A. Reymond SA’, en wordt dan ARSA (A. Reymond SA)
Nalatenschap : Damas-horloges hebben een vintage Zwitserse oorsprong, vaak uit het midden van de 20e eeuw. Ze staan bekend om hun kwaliteitsuurwerken. Sommige hebben een “Damas” of “Damashock” -signatuur, en zijn verbonden aan het oorspronkelijke bedrijf Beguelin & Cie die doorgaat in de horloge industrie met de merknamen ‘BTC’ (Beguelin Tramelan Co.) en Beguelin -Damas.
Met de andere tijgers in de Mikrolist lijst zie ik geen verband of verwantschap.
v.l.n.r: Meyer & Studeli (Roamer), Schwob (Cyma), Elgin, Spuhler-Jeanneret, Victor Probst (V.P.H.)
Vervolgens ga ik eerst maar eens in het horloge kijken om te zien of ik daar nog wat wijzer van kan worden.
De achterplaat gaat er af. Wat zie ik?
Ik zie een mooi schoon uurwerkje met een veertonrad waarop staat: DAMAS. Dat klopt. Damas hoort bij Beguelin zoals Vroom hoort bij Dreesmann. Eén ding is dan alvast duidelijk: ik heb hier te maken met een BTC (Beguelin Tramelan Cie.) uurwerkje. Welk kalibernummer is nog niet bekend, want er staat niets van dien aard op de bruggen of platine. Mogelijk staat er wat aan de wijzerplaat zijde, maar om nu daarvoor het uurwerk uit de kast te halen en de wijzers en wijzerplaat te demonteren gaat me voorlopig even te ver.
Ik zie ook nog iets anders en dat verontrust mij wat meer. Een rad links naast het veerton rad, dat een ander tandwiel hoort aan te drijven dat op de middenas hoort te zitten. En daar zit niks. Aha! Het raadsel van de ontbrekende seconden wijzer! Die is niet zomaar zoek; de hele seconden wijzer as, met het tandwieltje dat er bij hoort en het brugje of veertje waarmee een en ander vast hoort te zitten, ontbreekt ook! Dat te herstellen wordt dus iets ingewikkelder dan alleen een nieuw wijzertje zoeken.
Om uit te vissen of de ontbrekende onderdelen mogelijk nog te vinden zouden zijn, moet ik dus eerst het kalibernummer weten. Het valt niet mee om dat even snel te vinden. Er zijn niet veel Beguelin-Damas horloges en uurwerken gedocumenteerd en het uurwerkje in mijn Mystery Tiger komt niet voor in de lijst van Ranfft. Bij Emmywatch staan er ook een aantal vermeld, maar daar staan geen afbeeldingen bij. Dan moet de omslachtige methode met ‘Google Lens’ er maar aan te pas komen. Omslachtig? Jawel, want de upload van de foto van mijn uurwerkje in Google Lens levert een enorme hoeveelheid plaatjes op van uurwerkjes waarvan de A.I. algoritmen van Google vinden dat het er op lijkt. Maar zowaar, het zoekgeduld wordt beloond: er komt uiteindelijk een plaatje tevoorschijn met een verwijzing naar een eBay advertentie. Ik zie een uurwerkje dat volledig aan de beschrijving voldoet. En ik heb geluk, want de aanbieder vermeldt een merk en kaliber nummer! Bingo!
Geen twijfel mogelijk, dit moet ‘m zijn. Een kaliber BTC 512. Over de vraagprijs ben ik niet zo enthousiast. Vrek als ik ben als het om vintage horloges gaat, vind ik de vraagprijs voor het op eBay aangeboden ding ver boven mijn budget. Ik ga ‘m niet bestellen. Gemiste kans? Het zij zo. Wie weet vind ik nog een keer een wrakje met de passende onderdelen als donor.
Even samenvatten: Ik heb een horloge gekocht wat ik mooi vindt en dat qua merk en qua design past in de focus van mijn verzameling.
Het merk Tiger is duidelijk van Zweedse oorsprong, gezien de vindplaats Tradera en het gegeven dat Tiger horloges dan vrijwel altijd uit Zweden of Finland komen. Er zijn verschillende handelsfirma’s in Zweden en Finland die het merk voeren en het zijn altijd typische ‘plak-’ of handelsmerken. Het fabricaat van de uurwerken in de Tigers is bijna altijd Zwitsers, zo ook bij dit exemplaar, Zwitserser kan haast niet. Een of andere Zweedse horlogefirma of juwelier heeft er destijds een aantal ingekocht en er zijn eigen in Zweden zo populaire merkje Tiger op laten drukken.
De staat van het horloge is zeer fraai. Het heeft een mooi, vrijwel onbeschadigd RVS kastje, krasloos helder glas, puntgave wijzerplaat en een bijzonder kwaliteitsuurwerk, geïdentificeerd als Beguelin-Damas BTC 512, uit waarschijnlijk medio jaren 50 van de vorige eeuw. Het uurwerk is schoon, loopt goed en op tijd.
Een fors gebrek: de seconden wijzer en de bijbehorende aandrijving (as, tandwiel en brug) ontbreken. Het zal niet meevallen de onderdelen of een vervangend donor uurwerk te vinden voor een (voor mij) redelijke prijs. De BTC 512 die momenteel te koop staat op eBay vind ik te duur.
Klein gebrek: Het horloge is aan de kleine kant, te klein om regelmatig te dragen. Het meegeleverde bandje is Kilo Utrecht Tango.
Wat heb ik er inmiddels al mee gedaan?
Het RVS kastje is verder opgewerkt, de (weinige) krasjes en putjes zijn zo goed mogelijk verwijderd, zonder het vintage karakter te verpesten door het helemaal als nieuw te willen polijsten. Altijd oppassen, want voor je het weet zit je ineens in de Mumbay Special categorie. De licht beschadigde achterplaat is ook gepolijst.
Ik heb een nieuw (old stock) leren bandje gemonteerd. Mogelijk ga ik dat alsnog eens vervangen door een leren bandje uit eigen keuken. Wat er nu op zit is een ‘damesbandje’ (lugmaat 16 mm naar gespmaat 12 mm) en is iets te vrouwelijk smal voor een herenpols. Aan het glas, de wijzers en de wijzerplaat hoef ik niets te doen. Het uurwerk zoals het nu is loopt goed, dus daar blijf ik vanaf.
Conclusie: Ik vind het een prachtig horloge. Het (hij? zij?) mag blijven in gezelschap van de andere katten en bulls eyes.
Dan maar, misschien voorlopig, zonder secondenwijzer.
Rest mij nu nog het tonen van wat foto’s van deze enigszins gemankeerde maar wel behoorlijk zeldzame beauty.
Tenslotte laat ik nog een paar advertenties zien van dit interessante merk. Eentje daarvan toont vrijwel exact het zelfde horloge als mijn tijgertje, zij het dat het horloge in de advertentie Arabische cijfers heeft en die van mij Romeins.
Bronnen:
Completer kon ik het verhaaltje niet maken. Ik hoop dat jullie er wat aan hebben en wie weet heeft een van de lezertjes nog ergens zo’n uurwerkje liggen?!
Dit was dan mijn eerste verhaaltje in 2026. Veel plezier met lezen en plaatjes kijken en tot een volgend verslag.
Lex
valt is volkomen terecht.
