Ik zou eerst controleren of de detector wel alpha straling registreert. Radium is (in hoofdzaak) een alpha emittor en detectors gebaseerd op een Geiger Muller buis kunnen dit type straling niet (of bijna niet) detecteren. Alpha straling is de kern van een helium atoom en zoals eerder al is opgemerkt worden deze (relatief enorm grote) deeltjes zelfs door een papiertje of huid al tegengehouden. Vaak zie je bij deze detectors dat de buis in een plastic kastje zit. Dat laat geen alpha deeltjes door. Bij mijn weten zijn er geen goedkope detectors voor alpha straling.
Tip: ga met je horloge naar een oud-ijzerhandel in de buurt. Die hebben allemaal een ‘dure’ detector en voor een biertje (of kratje) houden ze die wel even voor je horloge.
Ik koop meestal bij bol. Ik zag dat de nucleaire meters daar vanaf ca 100 euro waren. Ik overweeg al langer mijn 3 echt oude horloges eens door iemand te laten testen. Maak ze in ieder geval niet open. En draag ze eigelijk nooit.
Radium-226 is een alfa en indirect een gamma straler via de vele dochter nucliden die ontstaan. De GM buis is prima in staat deze gamma’s te meten door alle plastic heen. Goedkope alfa detectors zijn zelf te bouwen maar niet kant en klaar te koop. Maar dat is ook niet nodig in dit geval omdat de alfa’s nooit het horloge uit komen tenzij het glas gebroken is. En dan nog hebben ze in lucht een reikwijdte van hooguit 1 of 2 cm.
De GM tellers van Ali of Amazon of Bol.com zijn prima geschikt, alleen betaal je bij Bol.com veel te veel. Het dosistempo dat ze aangeven kan wel tot 20% afwijken van de werkelijke waarde maar dat doet er niet toe. Je hebt wel of geen radium, dat is de vraag. En je wilt grofweg weten hoeveel.
Om het wat duidelijker te maken heb ik even een horloge met radium wijzers dat ik op werk voor demonstraties heb, op een LaBr3(Ce) scintillatie gamma detector gelegd zodat je kunt zien hoeveel gamma’s er uitgezonden worden met welke energieën in keV. Het zijn er aardig wat en de energieën lopen op tot ruim 600 keV waar de GM teller geen enkele moeite mee heeft.
Die dure detector bij de oud ijzer handel heb je niet nodig. En de GM teller kost bij Ali niet meer dan 40 euro.
Meestal zet je de GM teller aan en gaat ie meten Jan. Hij zal een dosistempo aangeven in uSv/u (micro Sievert per uur). Achtergrond in Nederland is ca. 0,1 a 0,2 en een radium horloge zal al snel een dosistempo geven van 2 tot 4 uSv/uur dus dat is heel makkelijk te detecteren.
Jaarlimiet voor burgerbevolking (niet radiologisch werker) ligt op 1000 uSv dus reken maar uit hoeveel uur je 'm wettelijk mag dragen. Of dat verstandig is…
Dat is erg belangrijk. Want radium-226 is zoals gezegd een alfa straler welke bij inwendige besmetting erg gevaarlijk is. Het is een botzoeker die graag in je kaak huist omdat dat bot aan regelmatig slijtage onderhevig is door het eten kauwen. Het dagelijkse bot herstel lust dan graag radium. daarom hadden de radiumgirls ook gaten in hun onderkaak.
En de bedenker van Radithor dhr. Eben Byers is zijn hele kaak kwijt geraakt! Door het drinken van veel radium water, hij dacht er gezond van te worden…
Bedankt voor je uitleg, interessant. Ik zal eens wat nader onderzoek doen waar die gammastraling dan vandaan komt (opgewekt wordt). Je meet met zo’n el cheapo detector dus niet alpha straling maar de afgeleide gamma. Dat was me nu duidelijk. Ik heb een redelijke pure alpha bron in vorm van Polonium 210 en m’n simpele detector slaat idd totaal niet uit daar mee. Maar nogmaals dank voor de uitleg, snap nu waarom je radium kunt meten door het horlogeglas heen.
Ik draag de chrono ca 3 a 4 dagen/ jaar. De andere 2 oldies helemaal niet. Zal toch wel voorzichtig zijn. Ook maar even uit de horloge doos weghalen en appart.
De praktijk met de Pudibel nr 950 te koop bij Ali en Amazon. Geleend van een collega en even getest op ons lab met een mooi horloge met radiumverf op de wijzers.
Je meet feitelijk gamma’s van Rn-222 (Radon gas tenzij het horloge lekt en het ontsnapt) en van Bi-214, Po-214 en Pb-210. Je ziet ze ook duidelijk in het gamma spectrum hierboven. Nu denk je misschien: die hebben toch korte halveringstijden? Klopt maar omdat de moeder (Ra-226) een lange halveringstijd heeft blijven ze steeds gevormd worden. Maar liefst 8 radioactieve dochters! Uiteindelijk wordt het allemaal stabiel lood maar dan zijn wij er allang niet meer…
Klopt, Po-210 vervalt rechtstreeks naar stabiel Pb-206 via alfa verval met nauwelijks gamma’s en dus is het enkel met een echte alfa detector meetbaar. Zie Polonium-210 - Wikipedia
Hierboven in de Ra-226 reeks zie je Po-210 als laatste instabiel nuclide in de reeks.
Nou jij bent ook geweldig! Hier had ik nog nooit van gehoord! Maar ze zijn inderdaad verkocht, Record Anti Static cleaners met Po-210. Ongelooflijk weer… lekker spul:
Kan bevestigen dat hij reageert, geen verrassing bij welke horloges dat was
het doosje waar ik die horloges (al enkele jaren) in heb bewaard, sloeg niet uit
er vanuitgaande dat het dosistempo 2 uSv/uur is. Maar dat kan flink hoger zijn zoals je in mijn demo video ziet…
.svg){kind=link}